چرا قیمت دلار و طلا کاهش بیشتری نداشت؟

محسن زنگنه در گفت وگو با ایسنا با اشاره به تلاطم های بازار ارز و طلا در جریان مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا، گفت: در مقطعی شاهد جهش قیمت دلار بودیم که آن زمان تاکید کردیم بالا رفتن نرخ ارز منشا اقتصادی ندارد چون هیچ کدام از شاخص های اقتصادی تغییر نکرده بود.

وی افزود: البته عواملی مانند رشد نقدینگی، کسری بودجه دولت و ناترازی بانک ها در شاخص های اقتصادی تاثیرگذار است اما تغییر شاخص ها به اندازه ای نبود که یک مرتبه شاهد جهش 50 یا حتی 100 درصدی قیمت ارز در کمتر از یک سال باشیم.

نایب رئیس کمیسیون تلفیق بودجه خاطرنشان کرد: در این بین معمولا دولتی ها برای توجیه افزایش نرخ ارز، آن را به عواملی همچون ناترازی بودجه، ناترازی بانک ها و رشد نقدینگی ربط می دهند اما چرا اکنون که هیچ کدام از شاخص ها تغییری نکرده، قیمت دلار بالا و پایین می شود؟

6000 میلیارد تومان میزان تولید روزانه نقدینگی در کشور

وی ادامه داد: اکنون در شرایطی هستیم که میزان تولید روزانه نقدینگی کشور 6000 میلیارد تومان است، کسری بودجه تغییری نکرده و حتی رشد پایه پولی نسبت به 6 ماه گذشته افزایش داشته اما نرخ دلار تحت تاثیر تحولات سیاسی کاهش یا افزایش پیدا می کند.این وضعیت نشان می دهد علت تلاطمات ارزی در کشور بیش از آن که متاثر از شاخص های اقتصادی باشد، از «انتظارات ارزی» تاثیرپذیر است و براساس «انتظارات ارزی» قیمت ارز به سمت بالا و پایین حرکت می کند.

زنگنه اضافه کرد: این موضوع نکته مثبت و منفی دارد؛ نکته مثبت این است که زیرساخت ها و پایداری اقتصادی کشور وضعیت مطلوبی است وگرنه اگر قرار باشد به دلیل شاخص های اقتصادی یک مرتبه نرخ دلار دو برابر شود، پیام بدی برای اقتصاد کشور به همراه دارد.

وی افزود: نکته منفی تلاطم بازار ارز این است که تصمیم گیران اقتصادی کشور نتوانسته اند «انتظارات ارزی» را مدیریت کنند. حتی گاهی خودشان این «انتظارات ارزی» را به عنوان واقعیت اقتصادی پذیرفته و به آن دمیده اند.

زنگنه یادآور شد: مثلا برخی از مسئولان بیان می کردند باید قیمت دلار براساس فرمول برابری قدرت خرید (PPP)، 73 هزار تومان باشد حال اینکه این تحلیل ها غلط و اشتباه بود؛ مگر در شرایط فعلی قدرت اقتصادی مردم افزایش داشته یا نقدینگی تغییر کرده که شاهد کاهش نرخ هستیم؟ این نشان می دهد نوع شناخت مسئولان ارشد اقتصادی ما با واقعیات اقتصادی کشور فاصله دارد. اگر تصمیم سازی ها بر اساس واقعیت ها نباشد و صرفا از فرمول های انتزاعی استفاده شود که شاید در کشوری دیگر جواب داده، نمی توانیم سیستم ارزی کشور را مدیریت کنیم.

این عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس درباره علت تلاطم در بازار طلا گفت: بخشی از افزایش قیمت طلا ناشی از قیمت جهانی است. در سال گذشته بانک های مرکزی دنیا افزایش ذخایر طلای خود را اعلام کرده بودند لذا این موضوع قابل پیش بینی بود.

رشد 140 درصدی قیمت طلا در ایران

وی در عین حال گفت: البته رشد قیمت طلا در دنیا حدود 30 درصد بوده که این میزان رشد در ایران به بیش از 140 درصد رسید. این نشان دهنده پیوستگی و چسبندگی قیمت طلا و ارز در کشور ماست. ضمن اینکه برخی سیاست های دولت در بازار طلا اثرگذار بود مثلا دولت صادرکنندگان را مکلف می کرد ارز حاصل از صادارت را به قیمت پایین تر به بانک مرکزی بدهند اما به دلیل مقاومت صادرکنندگان، دولت به جای بازگشت ارز، واردات طلا را برای آن ها آزاد کرد.

زنگنه اضافه کرد: در این شرایط، صادرکنندگان به دلیل صدمات وارده ناشی از خاموشی ها و کمبود انرژی و کاهش قیمت ارز بازگشتی از صادارت، طلا وارد کردند به طوری که طلای وارداتی در سال 1402حدود 500 میلیون دلار بود که این میزان در سال 1403 به حدود 8 میلیارد دلار رسید و این به معنای رشد 16 برابری واردات طلا است. این اقدام، در کنار عرضه سکه، باعث دمیده شدن در تقاضای بازار شد.

نقش ذی نفعان در مقابله با کاهش بیشتر نرخ دلار و طلا

وی خاطرنشان کرد: طبق تحلیل ما باید قیمت دلار بیشتر کاهش پیدا می کرد اما چرا این اتفاق رخ نداد؟ همان جریانی که به مردم طلا، سکه و دلار فروخت و یا منافعش در قیمت بالای دلار است، در برابر کاهش قیمت دلار مقاومت می کند یعنی همان سیاست غلطی که باعث افزایش قیمت ارز و طلا شد، اکنون تبدیل به مانعی شده تا بازار به راحتی حرکت خود را انجام دهد.

زنگنه با بیان اینکه دلار ذی نفعان بزرگی در کشور دارد، گفت: طبق ترازنامه سال قبل، بانک ها 230 هزار میلیارد تومان سود از محل تسعیر قیمت ارز، شناسایی کردند. در شرایط فعلی نه تنها صادرکنندگان بزرگ از افزایش قیمت طلا و ارز می برند که دارندگان سکه و طلا و صندوق های طلا از ذی نفعانی هستند که مایل نیستند قیمت طلا و ارز کاهش پیدا کند. متاسفانه گاهی این ذی نفعان جلوی حرکت همان بازار آزادی را می گیرند که زمانی از آن دفاع می کردند.

باید «انتظارات ارزی» و «ذی نفعان» مدیریت شوند

این نماینده مجلس یادآور شد: این دوستان در زمان افزایش نرخ ارز، از بازار آزاد و عرضه و تقاضا صحبت می کنند اما وقتی قیمت ها کاهشی شد، همان جریان به دولت دیکته می کنند که باید با دخالت در بازار، مانع کاهش قیمت ها شده و جلوی آن را بگیرد. ادعایشان این است که با کاهش قیمت ارز، بانک ها و مردم ضرر کرده و دارایی ها کاهش پیدا می کند.

زنگنه در پایان و در جمع بندی گفت: باید «انتظارات ارزی» و «ذی نفعان» مدیریت شوند. اگر دولتی نتواند بر ذینفعان فائق آید، همان ها افزایش قیمت دلار و طلا را تئوریزه می کنند و این سیاست را برای تصمیم گیران ما به عنوان اصل علمی جا می اندازند و جلوی کاهش قیمت را می گیرند. برای مقابله، باید دولت مقتدر، وزارت اقتصاد و بانک مرکزی مقتدر داشته باشیم که بتواند مسیر را بدون در نظر گرفتن منافع ذینفعان پیش ببرد.

انتهای پیام